Dlaczego dobre intencje nie wystarczają w związku

Dlaczego „dobre intencje” nie wystarczają w związku?

Czy zdarzyło Ci się kiedyś myśleć, że przecież macie oboje dobre intencje? Chcecie dobrze, pragniecie szczęścia, zależy Wam na sobie, ale mimo to Wasz związek szoruje po dnie, a codzienne życie przypomina bardziej bitwę na poduszki wypełnione kamieniami, niż sielankową scenkę z reklamy banku? Jeśli tak, to ten artykuł jest dla Ciebie. Zastanawiasz się, dlaczego „dobre intencje” nie wystarczają w związku i dlaczego, mimo najszczerszych chęci, miłość potrafi zmieniać się w pole minowe, po którym poruszacie się z lękiem? Odpowiedź, choć złożona, sprowadza się często do kilku zaskakująco prostych mechanizmów, które, świadomie lub nie, sabotują nawet najmocniejsze uczucie.

Związek to nie tylko piękne słowa i wspólne zdjęcia z wakacji. To przede wszystkim ciągła praca, komunikacja i brutalna czasem szczerość – wobec siebie nawzajem, ale przede wszystkim wobec samego siebie. Niestety, często wpadamy w pułapki, które uniemożliwiają nam zbudowanie trwałej i satysfakcjonującej relacji, nawet jeśli „na papierze” wszystko wygląda idealnie. Znamy przecież historie ludzi, którzy osiągnęli sukces zawodowy, mają świetne życie towarzyskie, a mimo to wplątują się w relacje, które z zewnątrz wyglądają jak przepis na katastrofę. Można znać wszystkie „czerwone flagi”, a i tak zachowywać się jak daltonista. Pytanie, dlaczego tak się dzieje?

1. Pułapka projekcji – gdy Twoje serce widzi to, czego nie ma

Pamiętasz tę świetną randkę? Rozmowa kleiła się sama, komplementy płynęły, a w drodze do domu uśmiech nie schodził Ci z twarzy. Już widziałeś wspólne weekendy, może nawet imiona Waszych przyszłych dzieci. W Twojej głowie rysował się piękny obraz. Coś pięknego, prawda? Niestety, obok tych bajkowych scenariuszy często pojawiają się ich niechciane rodzeństwo – milczące telefony, randki bez kontynuacji, znajomości, które skończyły się, zanim na dobre się rozpoczęły.

Dlaczego tak się dzieje? Bo to była wspaniała randka – dla Ciebie. Twoje uczucia to nie zawsze lustra, które odbijają emocje drugiej osoby. Często są jak krzywe zwierciadła, w których widzisz to, czego pragniesz, a nie to, co faktycznie się dzieje. Nigdy nie powinieneś brać za pewnik tego, co ktoś czuje, zwłaszcza bazując wyłącznie na swoich emocjach. Twoje dobre intencje nie zmienią tego, że druga osoba może mieć zupełnie inne odczucia. To pułapka, w którą wpadamy, przypisując innym własne uczucia i oczekiwania. Zamiast zapytać, zamiast sprawdzić, zakładamy. A to już pierwszy krok do rozczarowania.

2. Czerwone flagi – ignorujesz je, bo miłość bywa ślepa (i głucha)

Jesteśmy ewolucyjnie zaprogramowani, by wierzyć atrakcyjnym osobom. Widzisz kogoś, kto Ci się podoba, i niemal automatycznie przypisujesz mu szereg pozytywnych cech: mądrość, poukładanie, dobre intencje. Nawet jeśli wiesz, że ta osoba w poprzednich związkach nie była ideałem, ignorujesz ostrzeżenia.

Kiedy zależy nam na kimś, zamiast patrzeć na relację trzeźwo, szukamy najbardziej korzystnego wytłumaczenia dla zachowań partnera. Uzupełniamy luki w argumentacji, wierzymy w „brak gotowości do bycia z kimś” albo w wieczne projekty, które pochłaniają cały wolny czas. Zagłuszamy wewnętrzny głos rozsądku, który mówi, że coś tu się nie klei. Bohaterowie horrorów też tak robią – idą prosto do piwnicy, mimo że coś szepcze im: „nie idź tam”. I zwykle nie kończy się to dla nich dobrze. Twoje dobre intencje, by zrozumieć i wspierać, mogą stać się zasłoną dymną dla toksycznych zachowań drugiej strony. Ignorowanie sygnałów alarmowych z nadzieją, że „jakoś to będzie”, to jak pływanie w basenie pełnym rekinów z nadzieją, że Twoje uśmiechy je odstraszą.

3. „Tym razem będzie inaczej” – statystyka kontra nadzieja

Gdybyś grał w bilard, pewnie, jak wielu, starałbyś się o spektakularne uderzenia, żeby zaskoczyć przeciwnika. Ale doświadczeni gracze często wygrywają, bo nie wierzą w cuda, lecz w statystykę. Wybierają uderzenia, które dają im największe szanse na wbicie bili, a nie te, które wyglądają efektownie.

Podobnie jest w związkach. Kiedy mówisz sobie: „teraz będzie inaczej”, wyrzucasz do kosza lata schematów zachowań, które druga osoba przejawiała. Udajesz, że ta osoba nie ma przeszłości, przymykasz oko na jej nielojalność, chwiejność czy inne problematyczne cechy, myśląc, że Ty to zmienisz. To jak celowanie bilą, która ma odbić się od trzech band i przeskoczyć przez dwie inne, aby wpaść do łuzy. Jeśli się uda, będzie spektakularnie. Tyle że na 99,99% się nie uda. Twoje dobre intencje, by dać komuś szansę, by wierzyć w przemianę, często są ignorowaniem dowodów, które leżą tuż przed Tobą. Ludzie zmieniają się, gdy sami tego chcą, a nie dlatego, że Ty tego pragniesz.

4. Wyjątkowość to nie supermoc – nie zmienisz nikogo na siłę

Schemat komedii romantycznych jest prosty: ona, pełna życia, trafia na niego, bezdusznego socjopatę, który kopnąłby szczeniaczka. Po serii zabawnych perypetii okazuje się, że on jednak ma uczucia! Wystarczyło tylko jej, tej wyjątkowej osobie, dać mu więcej czasu, aby dokonać cudu, który nie udał się nikomu wcześniej.

To potężna fantazja. W legendach zawsze jest jeden wybraniec, a każdy z nas chciałby nim być. Tak było z Excaliburem, tak jest z mocą Jedi. Ale tak nie jest z miłością. W tym rozumowaniu tkwią dwie olbrzymie luki. Po pierwsze, ludzi się nie zmienia. Oni zmieniają się sami, jeśli zechcą, ale najczęściej dopiero dla następnej relacji. Po drugie, Twoja wyjątkowość nie ma nic wspólnego z tym, kto jest z Tobą w związku. Każde inne założenie prowadziłoby do wniosku, że to ktoś nadaje Ci wartość, a to zawsze nieprawda. Czy naprawdę potrzebujesz w życiu ludzi, których musisz przekonywać, żeby Cię chcieli? Życie jest już wystarczająco trudne – pełne rachunków, szefów, deadline’ów i polskich polityków. Jeśli brakuje Ci dramatów, włącz paradokumenty. To lepsze niż bycie ich bohaterem. Twoje dobre intencje, by „walczyć o związek” i pokazać, jak jesteś wspaniały, aby ktoś w końcu się zmienił, są w rzeczywistości wyczerpującą walką z wiatrakami.

5. Kamyki w bucie – gdy problemy nie toną, a obciążają związek

„Co ma wisieć, nie utonie” – to przysłowie idealnie pasuje do problemów w związkach. Jeśli coś w relacji wisi w powietrzu, to nie zniknie. Strategia „cichych dni” ma sens jedynie wtedy, kiedy celem jest wychłodzenie emocji, żeby nie powiedzieć czegoś, czego się później będzie żałować. Dalej jednak ciężar, który nad Wami wisi, pozostanie. Możliwe, że jeśli będziecie wystarczająco długo czekać, ten ciężar stanie się częścią Waszego świata, „otorbie się”, a Wy przywykniecie do niego, choć będziecie czuć go jak kamień w bucie. Może nawet przestaniecie chcieć z nim cokolwiek zrobić, stracicie nadzieję. I nagle może okazać się, że ta „torbiel” zrakowacieje i zacznie toczyć związek niczym terminalna choroba. Twoje dobre intencje, by „nie drażnić tematu” i poczekać na lepszy moment, to często przepis na narastającą frustrację i oddalenie.

W związkach często jedno czeka, aż drugie zacznie, jakby „zacząć” było przyznaniem się do porażki, do winy, do słabości. Jest jednak całkiem odwrotnie. Zaczynamy rozmowę i przerywamy milczenie, bo nam zależy. Jesteśmy zdecydowani na „leczenie”, nie zgadzamy się na bylejakość. Mamy roszczenia i oczekiwania, chcemy dobrej relacji, w której nie będziemy potykać się co rusz o problemy, jak o niechciane kamienie na górskim szlaku w Tatrach. Związek na początku wydaje się asfaltową drogą, a z biegiem lat zaczynamy go widzieć jak ten szlak. Czujemy, że dalej nie damy rady iść, że bolą nas nogi. Tak czują się ludzie pokłóceni. Pozostaje tylko wegetacja, bo wspólny kredyt, wspólne dzieci, lęk przed zmianą, obrączka na palcu. I dobrze, że są rzeczy, które ludzi przy sobie trzymają, choć są jak kajdany – bo na ich bazie możemy budować próbę nawiązania kontaktu, zmiany.

6. Paranoja, intencje i trudne „przepraszam”

Można pomyśleć, że milczenie jest dobre. Jak już sobie pomyślicie, co byście chcieli – choć po długim milczeniu myśli często stają się jednostajnie nudne i powracające – to spróbujcie się tym podzielić. Nie zakładajcie od razu, że znacie się jak łyse konie i wiecie, co to drugie ma w głowie. Niczego przecież nie możecie być pewni. Często kierujemy się paranoją, wydaje nam się, że to drugie ma złe intencje, chce nas ośmieszyć, upokorzyć, zdewaluować, górować nad nami. I to prosta droga do milczenia i trwania przy swoim nieomylnym osądzie.

Nic bardziej mylnego! Dlaczego spodziewamy się akurat po naszej ukochanej osobie, którą wybraliśmy, że to właśnie ona chce dla nas samego zła? Nasza piękna, mądra kobieta chce nas zniszczyć? Ojciec naszych dzieci, mąż, ten, który dawał kwiaty, dla którego byłyśmy najważniejsze, właśnie uwziął się na nas? Dlaczego po najbliższych spodziewamy się najgorszego, widzimy w nich wrogów? A jakby zmienić założenie, pomyśleć przez chwilę, że może oboje w związku chcecie dla siebie dobrze? Ludzie z reguły chcą być lojalni, szczerzy, dobrzy. Raczej mało kto zaczyna relację z myślą, żeby być szują i draniem. Psychopatów jest mniej więcej 2% w populacji, więc marna szansa, że to nam trafił się taki egzemplarz. Twoje dobre intencje, by chronić się przed potencjalnym zranieniem, mogą prowadzić do błędnych założeń i uniemożliwiać prawdziwą bliskość.

7. Od „ona tak ma” do „mam dosyć” – potrzeba pracy i zrozumienia

Kiedy w parze wiecie takie rzeczy o sobie, życie wydaje się bardziej znośne, przynajmniej na pierwszym etapie „leczenia związkowych wrzodów”. Na początku zaczynacie rozumieć, że to drugie jest takie, a nie inne, ma takie trudności, które wynikają z takiego, a takiego wzorca, schematu. Po jakimś czasie uznawania „ona tak ma” zaczyna wracać poczucie niesprawiedliwości. „Ile ja mam znosić, że ‘ona tak ma’?” A za czas jakiś dalszy myślicie: „mam dosyć, że ‘ona tak ma’, i jak ‘ona będzie tak dalej mieć’, to ja nie wytrzymam”. Ważne więc, żeby za tym, że „tak mam”, nie szło „tak już będę mieć”, tylko praca nad tym, żeby może mieć jednak „tak”, żeby ludzie mogli z nami trochę łatwiej wytrzymać.

Widzieć drugie stworzenie obok siebie z jego potrzebami i nie odbijać piłeczki, myśląc: „ale on mnie nie widzi, on nie zwraca na mnie uwagi”. Nie da się nie zwracać uwagi na drugiego człowieka, z którym żyjemy pod jednym dachem. Nawet kiedy stoimy z kimś na przystanku i udajemy, że go nie widzimy, i tak jesteśmy w to udawanie zaangażowani. W domu taki niemówiący mąż wygląda jak obelisk – żaden mięsień się na twarzy nie porusza, jakby wyjęty z muzeum figur woskowych, ma na sobie maskę z jedną miną, raczej rodzajem grymasu ubieranego po wejściu do domu, jak dres. Zapewne przeżywa bardzo dużo emocji, choć nie widać ich gołym okiem. Może na wierzchu negatywnych, ale w głębi duszy czuje się zapewne odrzucony, niezadowolony, smutny, rozczarowany, rozżalony, wściekły.

Nie da się być obojętnym na obojętność najbliższej nam osoby. Oprócz uczuć do niej, miewamy też w takich sytuacjach szereg uczuć do siebie samych. „Źle wybraliśmy”, „byliśmy głupi”, „sami sobie winni”, „tylko na to zasługujemy”, „nasze życie okazało się porażką”. Tak trudno wybaczyć drugiej osobie, bo właśnie przez nią poczuliśmy się sami ze sobą okropnie albo przez nią zrobiliśmy coś, czego się wstydzimy. Tylko druga osoba jest w stanie wzbudzić w nas pokłady emocji i stanów, w których się nie znamy. Takie doświadczenia nasz mózg kolekcjonuje jak bursztynki i muszelki z wycieczki nad morzem – mamy ich całą skarbnicę. A trudno nam uwierzyć w to, że czasami druga osoba bardzo potrzebuje nas naprawdę poczuć, poczuć nasze emocje, czasami naszą największą wściekłość, coś w nas wzbudzić, wywołać nas do tablicy, poruszyć w nas najwrażliwsze struny. Wtedy czuje, że jest dla nas ważna, że jest kimś ważnym. Obcy człowiek nie jest w stanie wzbudzić w nas tak wielu uczuć, nie będziemy też ich tak długo pamiętać, nie pielęgnujemy ich.

Dobre intencje to wspaniały fundament, ale na samym fundamencie domu nie zbudujesz. Potrzeba ścian, dachu, instalacji – a w relacji to oznacza świadome działania, odwagę do rozmowy, gotowość do zmiany i przede wszystkim szacunek do prawdy, nawet jeśli jest niewygodna. Zamiast liczyć na to, że miłość sama sobie poradzi, zacznijcie działać. Mówcie do siebie życzliwie, bez nadmiaru, skupiając się na tym, by bólu przysporzyć jak najmniej. Dajcie sobie w związku nie być doskonałymi, ale dążcie do tego, by być dla siebie wzajemnie lepsi. Bo prawdziwa miłość to nie tylko „chcieć dobrze”, ale i „robić dobrze” – konsekwentnie, z uwagą i z szacunkiem dla siebie nawzajem.